የ2019 ዓ.ም. (2026/27) የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ሊጀመር ጥቂት ቀናት ብቻ ሲቀሩት፣ ክለቦች በክረምቱ የዝውውር ገበያ ያደረጉት እንቅስቃሴ የአዲሱን የውድድር ዘመን ገጽታ በከፊል አስቀድሞ አሳይቷል። ሻምፒዮኑ ሲዳማ ቡናን ጨምሮ ለዋንጫ የሚፎካከሩ ክለቦች፣ ከወራጅ ቀጠና ለመራቅ የሚፈልጉ ቡድኖች እና አዲስ አዳጊዎቹ ሁሉ ስብስባቸውን ለማጠናከር ተንቀሳቅሰዋል።
በአዲሱ የውድድር ዘመን 18 ክለቦች የሚሳተፉ ሲሆን ሀላባ ከተማ እና ጋሞ ጨንቻ ከከፍተኛ ሊጉ አድገው ወደ ፕሪሚየር ሊጉ ተቀላቅለዋል። ውድድሩ በመስከረም 29 የሚጀመር ሲሆን፣ በዚህ ዓመት አራት ክለቦች የሚወርዱ መሆኑ የዝውውር ገበያውን የበለጠ ወሳኝ አድርጎታል።
የዝውውር ገበያው ከመቼ እስከ መቼ?
በፊፋ የኢትዮጵያ የዝውውር መረጃ መሠረት የዋናው የዝውውር መስኮት ከሐምሌ 30፣ 2018 ዓ.ም. እስከ መስከረም 20፣ 2019 ዓ.ም. ድረስ ክፍት ነበር። ይህም በፈረንጆቹ አቆጣጠር ከኦገስት 6 እስከ ሴፕቴምበር 30፣ 2026 ድረስ ነው።
ሁለተኛው የዝውውር መስኮት ደግሞ ከየካቲት 1 እስከ የካቲት 28፣ 2019 ዓ.ም. ድረስ ይከፈታል። ይህም በፈረንጆቹ አቆጣጠር ከፌብሩወሪ 8 እስከ ማርች 7፣ 2027 ድረስ ነው።
ሻምፒዮኑ ሲዳማ ቡና ስብስቡን አጠናክሯል
የ2025/26 የሊጉ ሻምፒዮን ሲዳማ ቡና በአዲሱ ዓመት ዋንጫውን ለማስጠበቅ ብቻ ሳይሆን በአፍሪካ መድረክም ለመወዳደር ስብስቡን አጠናክሯል። ከታላላቅ ዝውውሮቹ መካከል የዩጋንዳ ብሔራዊ ቡድን አማካይ ካሊድ አውቾን ማስፈረሙ ይጠቀሳል። ልምድ ያለው አማካዩ ከሲንጊዳ ብላክ ስታርስ በአንድ ዓመት ውል ሲዳማ ቡናን ተቀላቅሏል።
በተጨማሪም ሲዳማ ቡና ሴኔጋላዊውን ግብ ጠባቂ ቼክ ሎ ንዶዬን ወደ ስብስቡ በማካተት በውጭ ተጫዋቾች ምልመላም ንቁ ከነበሩ ክለቦች መካከል ሆኗል።
ፋሲል ከነማ እና የአዲስ ግደይ ዝውውር
በዚህ የዝውውር መስኮት ትኩረት ከሳቡ የሀገር ውስጥ ዝውውሮች አንዱ አዲስ ግደይ ወደ ፋሲል ከነማ ማምራቱ ነው። አዲስ ባለፈው ዓመት ለኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 11 የሊግ ግቦችን በማስቆጠር በውድድሩ ጎልተው ከታዩ የፊት መስመር ተጫዋቾች አንዱ ነበር። ተጫዋቹ በጎንደር የህክምና ምርመራውን ካለፈ በኋላ ወደ ፋሲል ከነማ ያደረገውን ዝውውር አጠናቋል።
ፋሲል ከነማ በዚህ ዝውውር ብቻ ሳይገደብ በተለያዩ የሜዳ ክፍሎች ተጨማሪ ተጫዋቾችን በማስፈረም ስብስቡን በስፋት አድሷል።
ቅዱስ ጊዮርጊስ – በወጣቶች ላይ ያተኮረ አዲስ ግንባታ
ቅዱስ ጊዮርጊስም ከጥቂት አስቸጋሪ የውድድር ዓመታት በኋላ ስብስቡን በአዲስ መልክ የመገንባት ሥራ ጀምሯል። ሰርቢያዊው አሠልጣኝ ሚሉቲን "ሚቾ" ስሬዶዬቪች ወደ ክለቡ ተመልሶ የረጅም ጊዜ ፕሮጀክት የጀመረ ሲሆን፣ የቡድኑ የተጫዋች ምልመላ በዋናነት በወጣቶች ላይ ያተኮረ ሆኗል።
ሆኖም ፈረሰኞቹ የውጭ ተጫዋቾችን በማስመዝገብ ረገድ በፊፋ እገዳ ምክንያት ችግር ገጥሟቸው ነበር። ኮንጎዊያኑ ቫን ኢጎር ቡካካ እና ክሪስት ቱሉንጋ ከቡድኑ ጋር እንዲዋሃዱ ቢታቀድም፣ ክለቡ በወቅቱ የውጭ ተጫዋቾችን በይፋ ማስመዝገብ አልቻለም።
ወልዋሎም በዝውውር ገበያው ንቁ ነበር
የኢትዮጵያ ዋንጫ አሸናፊው ወልዋሎ ዓ.ዩ. በአፍሪካ ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ተሳትፎውን እና የአዲሱን የሊግ ዘመን ታሳቢ በማድረግ በዝውውር ገበያው ንቁ ከነበሩ ክለቦች መካከል ነው። ጋናዊውን ሴዝ ኦሴይ፣ አማካዩን ፍቃዱ አስረሳኸኝ እና የግራ ተከላካዩን ኦስማን መሐመድን ጨምሮ አዳዲስ ተጫዋቾችን ወደ ስብስቡ አካቷል።
ኢትዮጵያ መድንም አዲስ ፊቶችን አካቷል
የ2024/25 የሊጉ ሻምፒዮን ኢትዮጵያ መድን አቡበከር ሻሚል፣ አሸናፊ ሀፍቱ፣ ከማል ሀጂ እና ገለታ ሀይሉን ወደ ስብስቡ በማካተት በተለያዩ የሜዳ ክፍሎች አማራጩን አስፍቷል። ጋናዊው ተከላካይ ኢስማኤል አብዱል ጋኒዩም በክለቡ ለመቆየት ውሉን አራዝሟል።
መቻልም በዝውውር ገበያው ትኩረት ስቧል
መቻል ለአዲሱ የውድድር ዘመን በርካታ የታወቁ ተጫዋቾችን ወደ ስብስቡ በማካተት በዝውውር ገበያው ንቁ ከነበሩ ክለቦች አንዱ ሆኗል። ከእነዚህም መካከል ከደቡብ አፍሪካ የተመለሰው አቡበከር ናስር እና የደቡብ ሱዳን አጥቂ ቲቶ ኦኬሎ ይገኙበታል።
የውጭ ተጫዋቾች — ጋና በቁጥር ትመራለች
በአሁኑ የ2026/27 የሊጉ የተጫዋቾች መረጃ መሠረት በ18ቱ የፕሪሚየር ሊግ ክለቦች ውስጥ በአጠቃላይ 44 የውጭ አገር ዜጋ ተጫዋቾች ተመዝግበው ይገኛሉ። ይህም በመረጃ ቋቱ ከተመዘገቡት 527 ተጫዋቾች 8.3 በመቶ ያህሉን ይይዛል።
ነገር ግን 44ቱ ተጫዋቾች በሙሉ በዘንድሮው የዝውውር መስኮት ከውጭ ወደ ኢትዮጵያ የመጡ አይደሉም። ከእነሱ መካከል ቀደም ሲል በኢትዮጵያ የሚጫወቱና በዚህ ዓመት ከአንድ የኢትዮጵያ ክለብ ወደ ሌላ የተዘዋወሩ ተጫዋቾችም ይገኙበታል። ለምሳሌ ዩጋንዳዊው ግብ ጠባቂ ናፊያን አሊዮንዚ ከመቻል ወደ ኢትዮ ኤሌክትሪክ የተዘዋወረ ሲሆን፣ ጋናዊው ሪችመንድ አዪ ደግሞ ከሽረ እንዳስላሴ ወደ ኢትዮጵያ መድን ተዘዋውሯል።
በአሁኑ ጊዜ በዜግነት የተለዩ 39 የውጭ ተጫዋቾችን የያዘው የሊጉ መረጃ ጋናውያን በብዛት ቀዳሚ መሆናቸውን ያሳያል።
ጋና — 12 ተጫዋቾች
ዩጋንዳ — 6 ተጫዋቾች
ናይጄሪያ — 4 ተጫዋቾች
ሴኔጋል — 3 ተጫዋቾች
ካሜሩን — 3 ተጫዋቾች
ቀሪዎቹ የውጭ ተጫዋቾች ከተለያዩ የአፍሪካ አገራት የመጡ ናቸው። በዚህ መረጃ ጋና ብቻዋን በዜግነት ከተለዩት የውጭ ተጫዋቾች ወደ 31 በመቶ የሚጠጋውን ትይዛለች።
ይህም በኢትዮጵያ ክለቦች የውጭ ተጫዋቾች ምልመላ ውስጥ ጋና ዋነኛ የተጫዋች ምንጭ ሆና መቀጠሏን ያሳያል። ዩጋንዳ እና ናይጄሪያም በተከታታይ በሊጉ ውስጥ ከፍተኛ ውክልና ካላቸው አገራት መካከል ናቸው።
ከባለፈው ዓመት ጋር ሲነፃፀር
የ2025/26 የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ኦፊሴላዊ የስታቲስቲክስ መረጃ በዚያ የውድድር ዘመን 603 ተጫዋቾች መመዝገባቸውን እና 204 አዳዲስ ተጫዋቾች በክለቦች መፈረማቸውን ያሳያል። ከእነዚህ 204 አዳዲስ ፈራሚዎች 16ቱ የውጭ አገር ዜጎች ነበሩ።
ይህ የባለፈው ዓመት መረጃ የዘንድሮው የ2026/27 ዝውውር ሙሉ ስታቲስቲክስ በሊጉ በይፋ ሲወጣ ለማነፃፀሪያ ጠቃሚ መለኪያ ይሆናል።