የኢትዮጵያ ከ17 ዓመት በታች ብሔራዊ ቡድን ዋና አሰልጣኝ ቤንጃሚን ዚመርማን ከሩዋንዳ ጋር ከተደረገው ጨዋታ በኋላ በሰጡት ቃለ ምልልስ ስለቡድናቸው አቋም፣ ስለወጣት ተጫዋቾች እድገት፣ ስለሴካፋ ውድድሮች አደረጃጀት እና ስለምሥራቅ አፍሪካ እግር ኳስ የወደፊት ተስፋ ሰፊ ማብራሪያ ሰጥተዋል። አሰልጣኙ በጨዋታው የተገኘው ውጤት አሳዛኝ ቢሆንም ወጣት ተጫዋቾቻቸው ያሳዩት የአዕምሮ ጥንካሬ፣ የኳስ ቁጥጥር እና በጨዋታ እቅዳቸው ላይ የመጽናት ብቃት ለወደፊቱ ተስፋ የሚሰጥ መሆኑን ገልጸዋል።
የጨዋታው ትንተና፦ በሁለት ግቦች መመራትና የተጫዋቾች ምላሽ
አሰልጣኝ ዚመርማን ጨዋታውን ሲገመግሙ በመጀመሪያዎቹ ደቂቃዎች ሁለት ግቦችን ማስተናገድ ለቡድናቸው ከባድ ፈተና እንደነበር ተናግረዋል። ሆኖም ተጫዋቾቻቸው ከዚህ ጫና በኋላ ያሳዩትን ምላሽ አድንቀዋል። «በጨዋታው መጀመሪያ ሁለት ግቦችን ማስተናገድ እና ከዚያ ተመልሶ ለመግባት መሞከር በጣም ከባድ ነው። ነገር ግን ተጫዋቾቻችን ለዚህ ፈተና የሰጡት ምላሽ የሚደነቅ ነበር። በእነዚህ ወጣቶች በጣም እኮራለሁ።» አሰልጣኙ ቡድናቸው በዕድሜና በውድድር ልምድ ከተጋጣሚዎቹ ያነሰ መሆኑን አስረድተዋል። ከቡድኑ ተጫዋቾች ከግማሽ በላይ የሚሆኑት በቀጣዩ ዓመትም በዚሁ የዕድሜ እርከን መወዳደር የሚችሉ መሆናቸው የቡድኑን የወደፊት ተስፋ እንደሚያሳይ ጠቁመዋል።
በታክቲክ ረገድም ኢትዮጵያ የተዘጋጀችበትን የጨዋታ እቅድ ለመተግበር መሞከሯን ገልጸዋል።
«እቅዳችን ኳስን በእግራችን ስር ማቆየት፣ በአጫጭር ቅብብሎች መጫወት፣ የግብ ዕድሎችን መፍጠር እና የሩዋንዳን ከኋላ የሚጀምር የኳስ ግንባታ ማወክ ነበር። ይህንንም በጥሩ ሁኔታ አድርገናል ብዬ አምናለሁ።» በአሰልጣኙ ግምገማ መሠረት ሩዋንዳ በጨዋታው ላይ የተሟላ ቁጥጥር አልነበራትም። በኢትዮጵያ ጫና ምክንያትም በተደጋጋሚ ረጃጅም ኳሶችን ለመጠቀም ተገድዳለች ብለዋል። ኢትዮጵያ ውጤቱን ለማስተካከል፣ ምናልባትም ጨዋታውን ለማሸነፍ የሚያስችሉ ሦስት ጥሩ የግብ ዕድሎችን እንደፈጠረች ገልጸው፣ ዕድሎቹን መጠቀም አለመቻሏን አስታውሰዋል።
በሴካፋ አደረጃጀት ላይ የቀረበ ትችት
በቃለ ምልልሱ ውስጥ አሰልጣኝ ዚመርማን ከጨዋታው በተጨማሪ የሴካፋን ውድድር አደረጃጀት በግልጽ ቃላት ተችተዋል። እንደ አሰልጣኙ ገለጻ፣ የጨዋታ ሰዓቶች በአጭር ማስታወቂያ መቀየራቸው፣ የልምምድ መርሐ ግብሮች አለመረጋጋታቸው እና የቡድኖች ማረፊያ ሁኔታ በቂ ትኩረት አለማግኘቱ የውድድሩ ድክመቶች ናቸው። «ጨዋታችን በመጀመሪያ በ12፡00 እንደሚጀምር ተነግሮን ነበር። ከዚያም በምሽት 6፡30 ላይ ወደ 12፡30 መቀየሩን ተነገረን። ወደ ስታዲየም ስንደርስም የተደራጀ የጊዜ ሰሌዳ አልነበረንም። እነዚህ ትንሽ የሚመስሉ ነገሮች በውድድር አደረጃጀት ውስጥ ትልቅ ትርጉም አላቸው።» በተጨማሪም ቡድኑ በቆየበት ሆቴል አጠገብ የምሽት መዝናኛ ቤት መኖሩንና እስከ ሌሊቱ 7፡30 ድረስ ከፍተኛ የሙዚቃ ድምፅ እንደነበር ገልጸዋል። «ይህን የምናገረው ለሽንፈታችን ሰበብ ለማቅረብ አይደለም። ነገር ግን ሴካፋ ለቡድኖች የሚዘጋጁ መገልገያዎችንና የማረፊያ ሁኔታዎችን በጥንቃቄ መመልከት አለበት።»
አሰልጣኙ ሩዋንዳንና ሕዝቧን አድንቀው፣ የተነሱት ችግሮች በተለይ ከውድድሩ አደረጃጀት ጋር የተያያዙ መሆናቸውን አስገንዝበዋል።
«ምሥራቅ አፍሪካ ያልተጠቀመበት የወርቅ ማዕድን ነው»
ዚመርማን ስለምሥራቅ አፍሪካ እግር ኳስ ሲናገሩ በቀጣናው የሚገኘው የተጫዋቾች ተሰጥኦ በዓለም አቀፍ ደረጃ በቂ ትኩረት እንዳላገኘ ገልጸዋል። «የምሥራቅ አፍሪካ እግር ኳስ የወርቅ ማዕድን ነው። ሰዎች ከሚያስቡት በላይ ብዙ ተሰጥኦ እዚህ አለ። ፒኤስጂ፣ ባየርን ሙኒክ እና አትሌቲኮ ማድሪድ ያሉ ታላላቅ ክለቦች ለዚህ አካባቢ ትኩረት የሚሰጡት በምክንያት ነው።» ነገር ግን ይህ ተሰጥኦ ወደ ከፍተኛ ደረጃ እንዲደርስ የተሻለ ስልጠና፣ ጠንካራ ውድድር እና የተደራጀ የእግር ኳስ ሥርዓት እንደሚያስፈልግ አስረድተዋል።
በተለይም የወጣቶች ውድድሮች በቂ የጨዋታ ዕድል እንዲሰጡ መደረግ እንዳለበት ጠቁመዋል። «ወደዚህ መጥተን በምድብ ውስጥ ሦስት ጨዋታዎችን ብቻ መጫወት የለብንም። አራት ጨዋታዎችን መጫወት አለብን። ዋናው ዓላማ ለወጣት ተጫዋቾች የወደፊት ልምድ መስጠት ነው። በመጨረሻ የከ17 ዓመት በታች ውድድር በራሱ የመጨረሻ ግብ አይደለም። ዋናው ግብ ለዋናው ብሔራዊ ቡድን ተጫዋቾችን ማፍራት ነው።»
ከአሁኑ የኢትዮጵያ ቡድን ውስጥ አራት ወይም አምስት ተጫዋቾች ወደፊት ለዋናው ብሔራዊ ቡድን የመጫወት ሕልም ሊኖራቸው እንደሚችልም ተናግረዋል። አሰልጣኙ ባለፈው ክረምት በስዊድን ከአንድ ታላቅ ክለብ የቴክኒክ ዳይሬክተር ጋር ያደረጉትን ውይይት በማስታወስ፣ ዳይሬክተሩ ለክለቡ አመራሮች በአሜሪካና በምሥራቅ አፍሪካ የሚገኙ ተሰጥኦዎችን መፈለግ እንዳለባቸው መናገራቸውን ጠቅሰዋል። «ምሥራቅ አፍሪካ በወርቅ ወይም በአልማዝ ማዕድን ላይ ተቀምጣለች። ነገር ግን አልማዝ ዋጋውን እንዲያሳይ መጠረብ አለበት። ትልቁ ፈተናም ይህ ነው።»
የኢትዮጵያ የወጣቶች እግር ኳስ ፕሮጀክት
አሰልጣኝ ዚመርማን የኢትዮጵያ የወጣቶች እግር ኳስ ልማት ገና በመጀመሪያ ደረጃ ላይ እንደሚገኝ ገልጸዋል።
እንደ አሰልጣኙ ገለጻ፣ ባለፈው ዓመት የነበረው የከ17 ዓመት በታች ቡድን በብሔራዊ የልምምድ ካምፕ ተዘጋጅቶ በሴካፋ ውድድር የተሳተፈበት የፕሮጀክቱ የመጀመሪያ ዓመት ነበር። ይህ ቡድን በኋላ በከ20 ዓመት በታች ውድድር እንዲሳተፍ ተደርጓል። በዚያም ውድድር ከሁሉም ቡድኖች በዕድሜ ትንሹ ቡድን እንደነበር አስረድተዋል። ከእነዚያ ተጫዋቾች አንድ ብቻ ሲቀር ሌሎቹ በቀጣዩ ዓመት በከ20 ዓመት በታች ውድድር እንደገና መሳተፍ የሚችሉ መሆናቸውን ገልጸዋል። ከአሁኑ የከ17 ዓመት በታች ቡድንም ሁለት ሦስተኛ ያህሉ በቀጣዩ ዓመት በዚሁ ውድድር መሳተፍ ይችላሉ ብለዋል።
የፕሮጀክቱ ዋና ትኩረቶች የተጫዋቾች ቅኝትን፣ የአሰልጣኞች ትምህርትንና የስፖርት አፈጻጸም ሳይንስን ማጠናከር እንደሆኑ አብራርተዋል። በቅርቡም ከፊፋ ጋር በመተባበር የተጫዋቾች ቅኝት ስልጠና መካሄዱን አዎንታዊ እርምጃ ብለው ጠቅሰዋል።
የአሰልጣኞች ትምህርትና ዓለም አቀፍ ልምድ
ዚመርማን የምሥራቅ አፍሪካ አሰልጣኞች በአካባቢያቸው ብቻ ሳይወሰኑ የዓለም እግር ኳስ የደረሰበትን ደረጃ በተግባር ማወቅ እንዳለባቸው አሳስበዋል። በሩዋንዳ አሰልጣኞች በአትሌቲኮ ማድሪድ የአንድ ዓመት የልምድ እና የትምህርት ዕድል ማግኘታቸውን በምሳሌነት ጠቅሰዋል። እሳቸውም በአትሌቲኮ ማድሪድ የልምድ ቆይታ ማድረጋቸውን፣ በቀጣይም ኤሲ ሚላን፣ አያክስ አምስተርዳም እና ዴን ሃግ በመሳሰሉ ክለቦች ተጨማሪ የእግር ኳስ ትምህርትና ልምድ ለመቅሰም ማቀዳቸውን ገልጸዋል።
«አሰልጣኞች የዓለም እግር ኳስ የደረሰበትን ደረጃ ማወቅ አለባቸው። በከፍተኛ ደረጃ የጨዋታ ልዩነቶች በጣም ጠባብ ናቸው። ዝርዝር ጉዳዮች ትልቅ ውጤት ያመጣሉ። እዚህ ካየሁት በላይ በጣም ጥብቅና ባለሙያዊ አሰራር ይፈልጋል።» ይህ አስተያየት በአፍሪካ የእግር ኳስ እድገት ውስጥ የተጫዋቾች ተፈጥሯዊ ችሎታ ብቻ ሳይሆን የአሰልጣኞች ብቃት፣ የስልጠና ጥራትና የረጅም ጊዜ እቅድ ወሳኝ መሆናቸውን የሚያጎላ ነው።
ለኢትዮጵያ ደጋፊዎች፦ «ታገሱ፣ የእግር ኳስ ፍቅራችሁንም ጠብቁ»
በቃለ ምልልሱ መጨረሻ አሰልጣኝ ዚመርማን ለኢትዮጵያ የእግር ኳስ ደጋፊዎች ቀጥተኛ መልዕክት አስተላልፈዋል። ቡድናቸው በሁለት ግቦች ተመርቶ ቢገኝም ተጫዋቾቹ በአዕምሮ ጠንካራ ሆነው በእግር ኳስ መጫወታቸውን እንደቀጠሉ አስታውሰዋል።
«ማንም በሁለት ግቦች መመራትን አይፈልግም። ነገር ግን በአዕምሮ ጠንካራ ሆኖ የቀጠለ፣ እግር ኳስ ለመጫወት የሞከረ እና ረጃጅም ኳሶችን ብቻ ወደፊት ከመላክ ይልቅ አጫጭርና ረጃጅም ቅብብሎችን በአግባቡ የተጠቀመ ቡድን አይታችኋል።»
እነዚህ ተጫዋቾች ለቀጣዮቹ አራት ዓመታት ተመሳሳይ የስልጠናና የውድድር ዕድል በቀጣይነት ቢያገኙ ምን ያህል ሊያድጉ እንደሚችሉ ደጋፊዎች እንዲያስቡ ጠይቀዋል። እንደ አሰልጣኙ ግምገማ፣ ዩጋንዳ፣ ታንዛኒያ እና ሩዋንዳ በወጣቶች እግር ኳስ ልማት ከኢትዮጵያ ከ10 እስከ 15 ዓመታት ቀድመዋል። ስለዚህም የኢትዮጵያ እግር ኳስ ልማት ፈጣን ውጤት ብቻ ሳይሆን ትዕግሥትና ቀጣይነት እንደሚፈልግ አሳስበዋል።
«አዲስ የእግር ኳስ ጉዞ እየጀመራችሁ ነው። ዩጋንዳ፣ ታንዛኒያ እና ሩዋንዳ ከእናንተ ከ10 እስከ 15 ዓመታት ቀድመዋል። ስለዚህ ታገሱ። ለእግር ኳስ ያላችሁን ፍቅር ጠብቁ። እናንተ እግር ኳስን በጣም የምትወዱ ሕዝቦች ናችሁ። እወዳችኋለሁ። ወደፊት ኢትዮጵያ!»
የመጨረሻ ምልከታ
የቤንጃሚን ዚመርማን ቃለ ምልልስ ከአንድ ጨዋታ ውጤት የዘለለ መልዕክት ያለው ነው። አሰልጣኙ የተጫዋቾቻቸውን ተሰጥኦና የመማር አቅም በማድነቅ ብቻ አልተወሰኑም። ተሰጥኦው ወደ ከፍተኛ ደረጃ እንዲደርስ የተደራጀ ሥርዓት፣ ብቁ አሰልጣኞች፣ ተከታታይ ውድድሮች እና የረጅም ጊዜ ዕቅድ እንደሚያስፈልጉ አጽንኦት ሰጥተዋል። በተለይም በአጭር ጊዜ የሚገኙ ውጤቶችን ብቻ ከመለካት ይልቅ በየዓመቱ ለዋናው ብሔራዊ ቡድን የሚደርሱ ተጫዋቾችን ማፍራት የወጣቶች እግር ኳስ ትክክለኛ መለኪያ መሆን እንዳለበት ከንግግራቸው መረዳት ይቻላል።
ለኢትዮጵያ እግር ኳስ አሁን የሚቀርበው ትልቁ ጥያቄም ይህ ነው፤ በወጣት ተጫዋቾች ውስጥ የሚታየውን ተስፋ ወደ ዘላቂ የእግር ኳስ እድገት ለመቀየር የሚያስችል ሥርዓት መገንባት እንችላለን?